Telefoon:

06 19 84 27 37

E-mail:

inge@techteach.eu

Foto: pixabay.com

Hoe herken je nepnieuws?

08/04/2020

Geschreven door Inge Scholten

 

Nepnieuws is sinds we veel op social media zitten steeds groter geworden. Het is ook heel makkelijk om te maken, je schrijft iets en je hoopt dat het verder gedeeld gaat worden. Soms lukt dat, soms niet.

 

Wat is nepnieuws eigenlijk?

Nepnieuws is kort gezegd nieuws dat niet waar is. Het wordt geschreven om mensen te vermaken, voor de gek te houden of ze te overtuigen van iets. Soms is dat heel onschuldig of zelfs grappig, maar het kan ook vervelend of gevaarlijk zijn.

Bij verkiezingen wordt soms veel nepnieuws verspreid, maar ook nu tijdens de coronacrisis. Hoe kan je nu zorgen dat je zelf niet in nepnieuws trapt en het verder deelt?

 

Hoe weet je of een bericht echt is of nep?

Eigenlijk is dat heel makkelijk. Zet wat belangrijke woorden uit het bericht in google en je krijgt meestal al snel te zien of het echt of nepnieuws is. Het kan handig zijn om hier de woorden 'hoax', 'fake', of 'debunk' bij te zetten. Dit maakt het zoeken makkelijker.

Vind je niets? Dan is er een grote kans dat het nepnieuws is. Vind je wel iets, kijk naar de bron.

 

Probeer altijd goed na te denken bij berichten die je leest. Is de schrijver iemand die er echt iets van weet, of iemand die doet alsof? Deelt deze persoon vaker berichten die misschien nepnieuws kunnen zijn? Dit is natuurlijk niet makkelijk om te weten, daarom is het altijd het beste om even te kijken op google of je meer kan vinden over dit bericht.

 

Wat is een bron?

De bron is degene die het bericht deelt. Er zijn veel goede bronnen. Het RIVM of de overheid is een goede bron. Mensen die ergens verstand van hebben, zoals wetenschappers en dokters zijn ook betrouwbaar. Nieuwszenders en kranten zijn een hele goede plek om je bericht te na te kijken.

Als je bericht op meerdere van dat soort plekken te vinden is, dan kan je ervan uit gaan dan het nieuws klopt.

 

Is de enige bron dat facebook of whatsapp bericht? Dan is er een grote kans dat het nepnieuws is. Zelfs als in het bericht staat dat het van het RIVM afkomt, kijk dan altijd toch even op de website van het RIVM zelf. En ja, dat is een gedoe. Gewoon delen is veel makkelijker. Maar je wil toch niet meewerken aan het verspreiden van nepnieuws?

 

Universiteit van Stanford

Laatst kwam ik een paar keer een bericht op facebook tegen dat zogenaamd van de Stanford universiteit afkwam. Er stond in dat je door warm water te drinken makkelijker kon genezen van corona en door je adem tien seconden in te houden kon testen of je corona had.

Natuurlijk wil iedereen graag dat er een oplossing komt voor corona en daardoor willen we dat soort berichten graag geloven en delen. Want stel nou dat dit dé oplossing is? Het verspreiden van dit soort nieuws zonder uit te zoeken of het wel klopt kan helaas gevaarlijk zijn, want als het niet klopt geeft het mensen misschien een vals gevoel van veiligheid.

 

En kwam het bericht eigenlijk wel van de universiteit van Stanford? Het werd niet gedeeld door een account van die universiteit, maar door iemand die waarschijnlijk niet eens bij die universiteit werkt. Als je in google de woorden ‘universiteit Stanford corona warm water adem inhouden hoax’ zoekt, zie je ook al snel dat er al factcheckers zijn die hebben uitgezocht of het echt of nepnieuws is en dan kan je lezen dat de universiteit dit bericht nooit heeft geschreven.

 

Wat zijn factcheckers?

Factcheckers zijn mensen die constant zoeken naar nepnieuwsberichten en met feiten kijken of deze kloppen of niet. Nu.nl schrijft vaak stukjes over nepnieuws, ze leggen daarin goed uit waarom iets nepnieuws is en hoe ze dat uitgezocht hebben. Hoax-wijzer is ook een fijne website. Ze hebben ook een facebookpagina en ze zitten ook op twitter. Hier houden ze je op de hoogte van de laatste nepnieuwsberichten. Nieuwscheckers is ook zo'n website. Deze website wordt bijgehouden door studenten journalistiek van de Universiteit Leiden. Ze zoeken met regelmaat uit of nieuws echt is of niet.

 

Is nepnieuws altijd duidelijk te herkennen?

Nee, helaas niet. Het kost altijd wat tijd voordat nepnieuws door iemand nagekeken kan worden. Er moet gezocht worden naar betrouwbare informatie om te laten zien dat het bericht wel of niet klopt.

 

Er gaat bijvoorbeeld ook een bericht rond dat je kan genezen van corona door baking soda te drinken. In Nederland kennen we baking soda ook als baksoda, zuiveringszout en natriumcarbonaat.

 

Toen ik dit artikel schreef was er nog niet echt iets te vinden over of dit bericht nepnieuws was of niet. Een paar dagen later kwam nu.nl met een bericht waarin uitgelegd wordt dat het toch nepnieuws is.

 

Het bericht was op zich niet zo gevaarlijk, want in dit geval zal het niet zoveel kwaad kunnen als je een glaasje water met baksoda drinkt, behalve dat het mensen dus weer dat valse gevoel van veiligheid kan geven. En dat laatste kan wel kwalijk zijn. Probeer dus altijd bovenstaande tips te gebruiken als je een bericht tegenkomt dat je wil delen.

 

Tot slot

Voel je nou niet schuldig of naar als je een keer in nepnieuws trapt. Dat gebeurt de beste weleens, maar als je het even op google nazoekt, dan kan je wel voorkomen dat je het zomaar verder deelt en er meer mensen intrappen.

 

Bronnen:

 

Handige links: